Społeczeństwo obywatelskie – kraj, w którym obywatele kreują rzeczywistość

Wersja do wydrukuSend to friend

Czy chcielibyście żyć w kraju przyjaznym obywatelom, w którym potrzeby ludzi są zaspokajane, a żyjące w nim osoby z troską dbają o wspólne dobro i o siebie nawzajem? Czy w ogóle możliwe jest istnienie takiego idealnego państwa? Zapewne nie… ale jest to cel, do którego trzeba dążyć – wtedy mamy szansę zmienić na lepsze otaczającą nas rzeczywistość.

Poszukiwania sposobu na jak najlepsze zorganizowanie ludzkiej społeczności trwa od wieków. W praktyce sprawdzano różne pomysły. Jak na razie żaden do końca nie spełnił pokładanych w nim nadziei. Dotychczasowe doświadczenia wydają się jednak wskazywać, że najwłaściwszą odpowiedzią, najlepiej zaspokajającą potrzeby ludzkości, jest społeczeństwo obywatelskie. Wolna i dobrze zorganizowana społeczność aktywnych obywateli to przecież podstawa państwa demokratycznego.

Społeczeństwo obywatelskie to rodzaj społeczeństwa demokratycznego, w którym ludzie świadomie uczestniczą w życiu publicznym, są aktywni i odpowiedzialni oraz posiadają zdolność samoorganizacji. W takiej społeczności ludzie sobie ufają i zrzeszają się, aby realizować zbiorowe cele. Mogą się różnić poglądami i przekonaniami, ale szanują się nawzajem i są tolerancyjni wobec odmienności.

Podstawową cechą społeczeństwa obywatelskiego jest świadomość potrzeb wspólnoty oraz dążenie do ich zaspokajania, czyli aktywne zainteresowanie sprawami społeczności oraz poczucie odpowiedzialności za jej dobro. Członkowie zbiorowości dążą do stworzenia takiej rzeczywistości, w której każdy jest równy i ma równe szanse – natomiast od jednostki zależy to w jaki sposób wykorzysta stworzone jej sprzyjające warunki i jakie wyniki osiągnie.

Zasada, na której opiera się idea społeczeństwa obywatelskiego jest prosta. Człowiek nie potrafi żyć samotnie, a do osiągnięcia zadowolenia z życia są mu potrzebni inni. Skoro zaś żyjemy razem, każdy powinien aktywnie kształtować rzeczywistość, zmieniać ją na lepsze - dla dobra swojego i ogółu.

Niestety realizacja nawet prostych idei bywa trudna – pomysł społeczeństwa obywatelskiego promował już przecież Arystoteles (który uważany jest za jego prekursora), a w rzeczywistości do tej pory jego idei nie udało się w pełni zrealizować. Czy my jako zbiorowość jesteśmy na tyle dojrzali, żeby pomysł społeczeństwa obywatelskiego wcielić w życie? Jak to zrobić?

Przede wszystkim musimy zacząć od zmiany własnego nastawienia do funkcjonowania w państwie. Musimy promować aktywne obywatelstwo i zaangażowanie w sprawy społeczne. Powinniśmy zadbać o warunki, w których żyjemy. Nie zostawiajmy tego „innym”. Nie odwracajmy się od problemów tylko aktywnie szukajmy ich rozwiązania. Działajmy wspólnie - być może jedna osoba rzeczywiście nie osiągnie wiele, ale grupa ludzi ma już dużo większą siłę przebicia, prawda?

Właśnie w ten nurt myślenia świetnie wpisuje się projekt „Młodzi liderzy działają lokalnie”. Zagadnienia związane z tworzeniem i rozwojem społeczeństwa obywatelskiego mogą być świetnym pomysłem na „problemy społeczne”, których rozwiązanie należy zaproponować w ramach naszej akcji. Pole do popisu jest tu ogromne.

Zachęcamy do zaangażowania się w prace nad stworzeniem państwa, w którym obywatele prowadząc debaty i działając w organizacjach pozarządowych wypracowują rozwiązania społeczne dla dobra wspólnego. Pracujmy nad istnieniem społeczeństwa, które jest autonomicznym bytem zdolnym równoważyć władzę państwową, wpływającym na decyzje publiczne, przejawiającym swoje interesy i potrzeby, a przede wszystkim jednoczącym się wobec spraw wspólnej troski. Podejmijmy działania, które uświadomią osobom z naszego otoczenia jak ważne jest zaangażowanie w życie państwa.

Osoby zainteresowane ideą społeczeństwa obywatelskiego i zaangażowaniem w jego rozwój zachęcamy do odwiedzin na stronie Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej www.frdl.org.pl. Jednym z ważniejszych celów istnienie tej organizacji jest poszerzanie świadomości obywatelskiej i wzrost uczestnictwa w życiu publicznym. Na jej witrynie można znaleźć m.in. informacje o funkcjonowaniu społeczności aktywnych obywateli na poziomie lokalnym oraz ciekawych szkoleniach i programach (krajowych i międzynarodowych).

Polecamy również pozycje książkowe, które pomogą pogłębić wiedzę na temat społeczeństwa obywatelskiego:

  1. „Rzeczpospolita obywateli” Witold Osiatyński, Wydawnictwo Rosner & Wspólnicy, listopad 2004
  2. „Socjologia życia publicznego” Edmund Wnuk-Lipiński, Scholar, 2005
  3. „Obywatel w procesie zmian” Maria Magoska, Księgarnia Akademicka, 2001
  4. „Spór o społeczeństwo obywatelskie” Michael Walzer w: „Ani książę, ani kupiec: obywatel.” Wybór tekstów i wstęp J. Szacki1997
  5. „Kiedy mówimy społeczeństwo obywatelskie” Charles Taylor w: „Europa i społeczeństwo obywatelskie. Rozmowy w Castel Gandolfo” Michalski K. (red.), 1994